Vijf jaar SDR Flanders: samenwerking die grenzen en sectoren overstijgt

Smart Delta Resources Flanders ontwikkelde zich tot een onafhankelijk samenwerkingsplatform waar industriële partners, overheden, netbeheerders, kennisinstellingen en de haven samenwerken aan de versnelling van de energie- en grondstoffentransitie. SDR Flanders brengt partners samen rond gedeelde transitie-uitdagingen en creëert het voortraject waarin inzichten, vertrouwen en samenwerking kunnen groeien. De uitvoering van projecten ligt daarbij steeds bij de betrokken bedrijven zelf.

Al vijf jaar vormt SDR Flanders, samen met partnerorganisatie SDR Nederland, één grensoverstijgend SDR‑netwerk dat zich richt op de uitdagingen en opportuniteiten in de North Sea Port-regio. Beide organisaties werken vanuit hun eigen beleidscontext, maar zoeken waar relevant actief de verbinding in kennisontwikkeling, projecten en infrastructuur.

Als actief ledenplatform verbinden we partners, delen we kennis en zetten we gezamenlijke verkenningen op rond complexe industriële transities met respect voor vertrouwen en uiteenlopende belangen. Daarbij creëert SDR Flanders het voortraject waarin partners elkaar vinden en kansen verkennen, terwijl de uitvoering van projecten bij de bedrijven zelf ligt. SDR Flanders vervult deze rol vanuit een neutrale en onafhankelijke positie.

Een van de meest geconcentreerde industriële clusters van Europa 

De regio Gent – Terneuzen – Vlissingen is een havencluster met een uitzonderlijk grote diversiteit aan industriële activiteiten: staal, (petro)chemie, automobiel, maakindustrie, energie, logistiek, opslag, voeding, agro-industrie, kunstmest, papier, circulaire economie, biogebaseerde productie en ...  Daarnaast zijn ook overheden en kennisinstellingen actief in de regio. Samen met SDR Nederland verbindt het SDR-netwerk in de regio in totaal 47 partners uit uiteenlopende sectoren.
 

Die diversiteit en de concentratie van activiteiten binnen een beperkte straal maakt de regio tegelijk sterk én complex. Transitie-uitdagingen zijn hier sterk met elkaar verweven: wat zich bij het ene bedrijf aandient als knelpunt, heeft vaak gevolgen, of kansen, voor andere bedrijven in de omgeving.

Bovendien is dit cluster grensoverstijgend. Samenwerking over sector‑ én landsgrenzen is hier dan ook geen bijkomende ambitie, maar een structurele randvoorwaarde om vooruitgang te boeken in de industriële transitie.
 

Samenwerken per thema, binnen een steeds meer geïntegreerde systeembenadering

Een kernprincipe van SDR Flanders is dat samenwerking niet vertrekt vanuit sectoren, maar vanuit gedeelde transitiethema’s. Die thema’s blijven richtinggevend, maar worden steeds vaker in onderlinge samenhang benaderd. De regio evolueert van een thematische aanpak naar een bredere ecosysteembenadering, waarin oplossingen meerdere thema’s tegelijk raken.

Partners werken samen rond onder meer:

•    CCUS (CO₂-reductie, afvang, gebruik en transport) 
•    Industriële warmte-uitwisseling (koppelen afnemers en aanbieders)
•    Elektrificatie (impact op het energiesysteem, randvoorwaarden en technische impact) 
•    Water (beschikbaarheid, kwaliteit en systeem) 
•    Circulariteit en bio-economie (reststromen, materialen, biogebaseerde toepassingen) 
•    Net-Zero Fuels (ontwikkeling en gebruik van klimaatneutrale molecules) 

Door deze geïntegreerde benadering krijgen bedrijven beter zicht op onderlinge afhankelijkheden en mogelijke symbiosekansen. Door de schaal en diversiteit van de cluster hebben inzichten oplossingen vaak een bredere impact op de hele SDR-regio.

Van analyse naar studies en projecten

Samenwerking binnen SDR Flanders vertaalt zich in verkenningen, studies en concrete projecten die partners ondersteunen bij keuzes, afstemming en vervolgstappen. 

Een selectie van projecten en studies:

•    SDR visienota (samen met SDR Nederland) als inhoudelijke basis voor gezamenlijke beleids- en projectkeuzes
•    Map‑it CCU:: onderzoekt waar en hoe CO2-afvang en -hergebruik (CCU) kansen biedt in de Vlaamse industrie, met als doel concrete en praktische toepassingen voor bedrijven te verkennen.
•    Industriële warmte‑uitwisseling: lopende analyses rond warmtepotentieel en koppelkansen tussen bedrijven voor hergebruik van restwarmte voor hoge temperatuurtoepassingen
•    Circular‑C (samen met SDR Nederland): onderzoekt hoe we concreet in de SDR-regio afvalstromen zoals plastic en huisvuil kunnen inzetten als circulaire koolstofbronnen dankzij de synergie met bestaande activiteiten. Binnen dit project werd ook de Rebel‑studie uitgevoerd, die de systeemimpact en randvoorwaarden in kaart bracht en de organische reststromen voor de regio heeft geanalyseerd.
•    Techno-economische analyse van hernieuwbare eiwitproductie: kansen voor inpassing van  bio-economie in een ´klassiek´ industrieel cluster bij de productie van eiwitten uit afvalstromen zoals CO₂.

Kennis als versneller: de North-C-Innovation-Hub

De North C-Innovation-Hub (NCIH) vormt het innovatie en kennisluik binnen het bredere SDR ecosysteem. De hub bouwt voort op eerdere samenwerking rond CO₂ captatie en valorisatie (North-CCU-Hub) en werkt vandaag breder rond de verschillende transitiepaden (elektrificatie, CCUS, warmte, water en circulariteit).

De hub faciliteert een continue wisselwerking tussen onderzoek en praktijk: wetenschappelijke inzichten vinden sneller hun weg naar industriële toepassingen, terwijl concrete industriële noden richting geven aan nieuw onderzoek. Zo versterkt de NCIH de inhoudelijke basis van projecten en trajecten binnen SDR Flanders.

SDR Flanders is onder andere betrokken in verschillende concrete innovatietrajecten (o.a. in de context van Moonshot/Horizon Europe), als adviesgever, stem van de industrie en mogelijke testlocatie.

Grensoverstijgend samenwerken is geen keuze, maar noodzaak

Veel oplossingen die in de North Sea Port regio verkend worden, zijn per definitie grensoverstijgend. Zo volgen circulaire reststromen of CO₂ infrastructuur technische en economische logica’s die niet stoppen aan administratieve grenzen.
Daarom werkt SDR Flanders samen met SDR Nederland waar mogelijk. Beide organisaties hebben een eigen werking die aansluit bij hun nationale beleidscontext, maar gaan actief op zoek naar verbinding in projecten, infrastructuur of kennisuitwisseling. 

Gescheiden waar het moet, gezamenlijk waar het kan.

Bestuurswissel en de volgende fase

Na vijf jaar ging SDR Flanders over tot een bestuurswissel. Met Frederik Van de Velde als voorzitter en Bob Van Schoor als directeur start een volgende fase, waarin de focus nog sterker ligt op realisatie: het vertalen van studies en verkenningen naar concrete projecten en infrastructuur.

De waarden waarop SDR Flanders gebouwd is: neutraliteit, vertrouwen en fact-based samenwerking blijven daarbij richtinggevend. In het dubbelinterview  met de voormalige voorzitter en directeur lichten zij toe welke inzichten en aandachtspunten zij bewust meegeven aan hun opvolgers.